|
|
DOĞUBEYAZIT |
|
Çok eski bir tarihe sahip olan Doğubayazıt sırasıyla Urartu, Pers, Roma Anadolu
Selçukluları, Moğollar ve Akkoyunlu'ların hakimiyetinde kaldıktan sonra 1514
Çaldıran seferinden sonra Osmanlı devleti topraklarına katılmıştır.Birinci dünya
savaşı sırasında Rus işgaline uğrayan ilçe 14 Nisan 1918 tarihinde kurtarılarak
anavatana kavuşturulmuştur.1928 yılına kadar vilayet olan Doğubayazıt, bu
tarihte vilayet merkezinin bugünkü Ağrı' ya nakli ile ilçe olarak idare edilmeye
başlanmıştır.İlçe, Doğusunda İran devleti sınırları, batısında Taşlıçay ve
Diyadin ilçeleri, Kuzeyinde Iğdır ve Güneyinde Çaldıran ilçeleri ile
çevrilidir.İlçenin yüzölçümü 2424 Km2 olup deniz seviyesinden yüksekliği 1650 m' dir
B - NÜFUS DURUMU
2000 yılı Genel Nüfus Sayımı kesin sonuçlarına göre ilçe merkezinin nüfusu
56.261, köylerle birlikte toplam nüfus ise 105.754 dır. Nüfus yoğunluğu 37 dir
C - İDARİ DURUMU
İlçe merkezine bağlı 86 köy ve 47 mezra mevcuttur.İlçe merkezi dışında belediye
bulunmamaktadır.
D - SOSYAL DURUM
Doğubayazıt ilçesi, Tarihi İshakpaşa Sarayı, Muhteşem görünümü ile Ağrı Dağı,
Meteor çukuru, Balık gölü, Buz Mağarası, Nuh'un Gemisi, Esi Bayazıt Camii,
Bayazıt Kalesi, Keşişin Bahçesi, Sağlık suyu ve Mescit Köylerinde bulunan Maden
suları, gibi tarihi ve doğal güzellikleri ile inanç turizmi açısından önemli
sayılabilecek Hani Baba türbesiyle turistik bir ilçe oluşu ve Gürbulak Sınır
Kapısı dolaysıyla transit yol üzerinde bulunması, sebebiyle son derece canlı bir
sosyal yaşamı mevcuttur. 1990 ' lı yılların başından itibaren artan terör
olayları ilçeye gelen turist sayısını azaltmış ise de geçtiğimiz yıllarda ve
günümüzde terör olaylarının bitmesi sonucu sosyal hareketlilik az da olsa bir
ivme kazanmıştır. İlçemizde 16 otel 1386 yatak kapasitesi ile hizmet vermekte,
bunların 4 'ü 585 yatak kapasitesine sahip Turizm Bakanlığı belgeli
otellerdir.İlçe merkezinde hakim konut tipi betonarme çok katlı ve tek katlı
konuttur. Köylerde ise taş ve kerpiçle inşa edilen toprak damlı konutlar
yaygındır.İlçe merkezinde konut sıkıntısı mevcuttur. Özellikle ilçe dışından
gelen kamu görevlileri için önemli bir sorun olmaya devam etmektedir.İlçede
aşiret tipi sosyal örgütlenme halen mevcuttur ve varlığını sürdürmektedir.
E- EĞİTİM - KÜLTÜR - SAĞLIK DURUMU
İlçemizde 105 i köylerde 14 i ilçe merkezinde olmak üzere toplam 119 ilköğretim
okulu ve 3 lise bulunmaktadır. Ayrıca 1 Sağlık meslek Lisesi Hizmet Vermektedir.
2002-2003 eğitim öğretim yılında;689 asil, 11 vekil ve ücret karşılığı olmak
üzere toplam 700 öğretmenle eğitim öğretim faaliyeti sürdürülmektedir. Öğrenci
sayısı ise 21.853 ' ü ilköğretim okullarında, 1.045' i ise lisede olmak üzere
toplam 22.898 dir. İlçe merkezi ve köylerinde yaygın eğitim ve Ulusal Eğitime
Destek Kampanyası dahilinde 40 kurs açılarak 1441 kişiye okuma-yazma kursu
verilmiştir. İlçe merkezinde Kültür Bakanlığına ait halk kütüphanesi bir geçici
işçi ve toplam 5288 kitapla okuyucularına hizmet vermektedir.İlçemizde bir
gençlik ve Spor Müdürlüğü mevcut olup buraya bağlı bir stadyum ve bir kapalı
spor salonu bulunmaktadır. İlçemizde iki matbaa vardır. yayınlanan üç mahalli
gazete yayın hayatını sürdürmektedir.İlçemizde sağlık hizmetleri 50 yatak
kapasiteli bir Devlet Hastanesi, 2 adet sağlık ocağı, 1 adet Ana Çocuk Sağlığı
merkezi ile 1 Verem Savaş Dispanseri ile yürütülmektedir. 4 köyümüzde Sağlık
Ocağı, 24 köyümüzde ise sağlık evi mevcut olup bütün sağlık evleri personel
olmadığından kapalıdır.
![]() |
![]() |
![]() |
F- EKONOMİK DURUM
İlçenin genel geçim kaynakları ticaret, tarım, hayvancılık ve turizmdir. İlçede
ağırlıklı olarak üretilen tarım ürünleri buğday, arpa, yem bitkileri ve az
sayıda şeker pancarıdır. Meyvecilik ve sebzecilik yok denecek kadar
azdır.Hayvancılıkta önemli bir gelir kaynağı olup mera' a hayvancılığı
yaygındır. İlçemiz sınırları içerisinde 246.000 küçükbaş ve 25. 630 büyükbaş
olmak üzere 271.630 hayvan mevcuttur.İlçenin tek sanayi tesisi İl Özel İdare
Müdürlüğüne ait olup özel teşebbüse kiralanan Yem Fabrikasıdır. 23 000 ton
kapasiteli fabrikanın yıllık üretimi 6 000 ton civarındadır. Fabrika Yem Sanayi
Genel Müdürlüğünden özelleştirme kapsamında Ağrı İl Özel İdare Müdürlüğüne hibe
edilmiş Valilikçe Şirketleşerek AĞ-SAN TAŞ adını almış ve 2002 yılı içerisinde
20 yıllığına Özel şahsa kiralanmıştır. Ticaret ve Sanayi Odası üye sayısı 870,
Esnaf ve sanatkarlar odası üye sayısı ise 1765 tir. İlçemizde BAĞ-KUR'a kayıtlı
üye sayısı 4904 kişidir. İlçe merkezinde Ziraat Bankası ve İş Bankasının birer
şubesi bulunmaktadır
G - ULAŞTIRMA ve ALT YAPI DURUMU
İlçemiz İl Merkezine 97, Gürbulak Hudut Kapısına 35 Km mesafededir. Köy
yollarının toplam uzunluğu 650 Km civarında olup tamamına yakını stabilize ve
ham yoldur. Ağır geçen kış şartları yüzünden özellikle uzak köylere ulaşım
güçlükle sağlanmaktadır. İlçemizde köy hizmetlerine ait bir şantiye şefliği
vardır. Ancak, araçları hem yetersiz hem de çok eskidir. Ayrıca İlçemizde
Karayolları il Müdürlüğüne bağlı Bakım evi mevcuttur. İlçe merkezi ve köylerinde
11,621 telefon abonesi mevcuttur. İlçe merkezinde 1 telefon santralı ile 12
köyde tam otomatik telefon santralı bulunmaktadır. Bu köylerdeki santrale bağlı
68 köye otomatik telefon hizmeti verilmektedir.. 18 köyde tek telefonlu
acenteler vasıtasıyla haberleşme sağlanmaktadır. Merkez abone sayısı
8467,Köylerdeki abone sayısı 3154,Toplam 11,621
İlçe merkezi ve köylerin tamamında elektrik mevcuttur. Enerjinin bir kısmı
İran'la yapılan protokol neticesi bu ülkeden sağlanmaktadır. TEDAŞ İşletme
Başmühendisliği İlçemizde 4 sözleşmeli ve 20 işçi olmak üzere toplam 24 kişi ile
hizmet vermektedir. Bir adet 50 NC, 3 adet sözleşmeli kiralık araç
çalıştırılmaktadır. İlçe Merkezinde 15.000, Köylerde 9.800 olmak üzere toplam
24.800 elektrik abonesi mevcuttur. 2200 ticarethane, 200 sanayi ve 22.044 mesken
abonesi mevcuttur. Şehir merkezinde 79, köy ve mezralarda 156 adet olmak üzere
toplam 235 adet trafo hizmet vermektedir. İlçe merkezi ve köylerin çoğunda içme
suyu sıkıntısı çekilmektedir.
......................................................... Yeterli Yetersiz
Şebekeli içme suyu olan köyler ........... 16 ............... 8
Çeşmeli içme suyu olan köyler ........... 35 ............... 19
Toplam ............................................. 51 ............... 27
Sağlıklı içme suyu olmayan köyler 8 (dere ve kaynak)
(Sağlıklı İçme Suyu olmayan Köyler ; Alıntepe, Atabakan, Güngören, Hallaç,
Kazan, Topçatan, Uzunyazı ve Yanoba Köyleri)
İlçede 1. Mekanize Piyade Tugayına ait Doğubayazıt FM adlı bir radyo yayın
yapmaktadır.
H - YÜRÜTÜLMEKTE OLAN BELLİ BAŞLI ÇALIŞMALAR VE YATIRIM FAALİYETLERİ
a) Kültür Merkezi inşaatı : 1990 yılında başlanan inşaatın % 85 ı
tamamlanmıştır.
b) Sağlık Meslek Lisesi : 1991 yılında inşaatın temeli atılmış, ancak
yıllardan beri her hangi bir çalışma yapılmamıştır
c) Afet Konutları : Yalınsaz köyünde yapılan afet konutları yıllardan
beridir tamamlanmamıştır.
d) Balıklı göl içme suyu projesi : Proje tamamlanamadığı için çok sayıda
köyümüz içme suyu sıkıntısı çekmektedir.
e) Yüksekokul projesi; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi ile işbirliğine
girilerek bu Üniversiteye bağlı olarak 2000-2001 Eğitim-Öğretim yılında ilçemiz
İmam Hatip Lisesinin atıl durumdaki bir binasında Yüksekokul (Turizm ve
Otelcilik-Muhasebe), SYD Vakfına ait 100 kişilik öğrenci yurdunun ise öğrenci
yurdu olarak tahsisi yapılmış ve okulun Eğitim-Öğretim açılması yolundaki
çalışmalar devam etmektedir.
f) UND inşaatı : Gürbulak Gümrükler Başmüdürlüğü inşaatı 24.04.2002
tarihinde temeli atılmış olup, inşaatın fiili olarak yapılmasına Haziran ayında
başlanmıştır. 3986 Sayılı kanun gereğince yapılan uygulama sözleşmesi gereğince
sözleşme süresi yer teslim tarihinden başlamak üzere yatırım ve işletme
sürelerini içerip, 15 yıldır.
g) PİO İnşaatları : İlçemiz Suluçem ve Karabulak Köylerinde 300 öğrenci
kapasiteli birer Pansiyonlu İlköğretim Okulu inşaatı devam etmektedir. İnşaatlar
fiziki olarak %90 tamamlanmış olup önümüzdeki eğitim-öğretim döneminde hizmete
açılması düşünülmektedir.
![]() |
![]() |
![]() |