TAŞLIÇAY

A - TARİHİ ve COĞRAFİ YAPISI
Bugüne kadar Doğu Anadolu Bölgesinde yapılan kazılar neticesinde M.Ö. 4000'den itibaren bölgede yoğun olarak iskana geçildiğini göstermektedir.Bölge Huri-Mütanniler, Urartular, Kimmerler, Sakalar ve M.S.I.Y.Y'dan itibaren de Romalıların egemenliğine geçmiştir.Bizanslılar döneminde bölge zaman zaman Sasaniler istilasna uğramıştır.Arap orduları Hz Osman hilafeti zamanında (645-646) bölgeyi fethetmiştir.İslam Arap Devleti Hz.Osman'dan itibaren ve Emevi Abbasiler devrinde bölgeye yerleşerek burayı 300 yıl hakimiyetleri altında tutmuşlardır. 900'lü yıllarda Bizanslılar bölgeyi tekrar ele geçirmeye başlamışlardır.Doğu Anadolu Bölgesine Selçuklu akınları 1015 yılından itibaren Çağrı Bey tarafından başlatılmıştır ve 1040 yılında Selçuklular Ağrı bölgesini fethetmiştir.Bölge 1243 'ten sonra Moğolların hakimiyetine geçmiştir.Daha sonra sırasıyla Karakoyunlular ,Akkoyunlular ve Safevilerin hakimiyetine geçen bölge Yavuz Sultan Selim döneminde 1514 Çaldıran Zaferi ile Osmanlı topraklarına katılmıştır.İlçemiz 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında Rusların işgaline uğramıştır.1917 yılında Rusların geri çekilmesi ile Ermeni mezalimine sahne olmuştur.14 Nisan 1918'de işgalden kurtarılmıştır. 1954 yılında 6324-6325 sayılı yasa ile Taşlıçay İlçesi kurulmuş olup ,aynı yıl Belediye Teşkilatı oluşturulmuştur. Ağrı iline 32 km. uzaklıkta olan Taşlıçay ilçesi doğusunda Diyadin ve Doğubeyazıt ilçeleri,Kuzeyinde Tuzluca(Iğdır)ilçesi,batısında Merkez ilçe ve Hamur ilçesi,güneyinde Erciş(Van) ilçesi ile çevrilidir.İlçemiz Türkiye-İran transit yolu üzerinde Murat nehrinin kuzey kıyısında kurulmuştur.Deniz seviyesinden yüksekliği,1660 m,yüzölçümü 798 km2'dir. Ağrı ilinin orta kısmında bulunan Taşlıçay ilçesinin kuzey ve güneyinde bulunan 2000 m yükseklikteki dağlar,orta bölümde murat vadisi ile ayrılır.Arazi volkaniktir,en yüksek noktası Güneydeki Aladağ üzerinde bulunan Koçbaşı tepesidir(3510.m).Orta kısımdaki düzlüklerle Murat kenarları tarıma elverişli olan alanlardır. İlçenin en önemli akarsuyu doğu-batı yönünde akan Murat nehridir.Murat nehri kuzey ve güneydeki dağlardan doğan Boti çayı,Büyük çay,Mirzehan çayı,Kubik çayı,Geldüş suyu ve Didem çayı ile beslenir. Sinek ve Aladağın yüksek kesimlerinde görülen ve yazın sulak çayırlarla yeşillenen yaylalar önemli hayvancılık yerleridir. Türkiye'nin en yüksek göllerinden birisi olan Balık Gölünün 2/3'ü ilçemizin sınırları içersindedir

B - NÜFUS
2002 yılı nüfus sayımına göre toplam nüfus 21839 dur.Bunun 5180"ni İlçe Merkezinde, 16.659 u köylerde yaşamaktadır.Buna göre yıllık nüfus artışı şehir merkezinde %12.85, köyde -4.47, ortalama % -0.63 olarak belirlenmiştir.

C - İDARİ YAPI
Taşlıçay ilçesine bağlı 37 köy,21 mezra mevcuttur.İlçeye bağlı belde bulunmamaktadır.

D - EKONOMİK DURUM
İlçe ekonomisi gelişmemiştir.Halkın temel kaynağı hayvancılık ve tarımdır.Arazi engebeli olduğu için tarıma elverişli yerler azdır,bitkisel üretim çeşitlenmemiştir,ağırlıklı olarak tarla bitkileri yetiştirilmektedir.
Arazi kullanımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Sulanan Tarla Alanı : 9870 hektar
Nadas Alanı : 5800 hektar
Çayır Alanı : 18900 "
Mer'a Alanı : 19000 "
15.405 hektarlık alana tarla bitkisi yetiştiriciliği,4.75 hektarlık alana sebze yetiştiriciliği yapılmakta,tarıma elverişli olup kullanılmayan arazi 5.800 hektardır.İlçede sanayi ve hizmet sektörü yoktur,ticari hayat tamamen günlük tüketime yöneliktir.

E - EĞİTİM-ÖĞRETİM DURUMU
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü 1 müdür,1 şube müdürü ve 23 personel ile hizmetlerini sürdürmektedir.İlçemizde okuma yazma oranı %70 civarındadır.3 merkez,37 köy ve 8 mezra olmak üzere toplam 48 ilköğretim okulumuz mevcuttur.Ortaöğretim olarak da 1 lisemiz bulunmaktadır.8 yıllık temel eğitim uygulaması nedeniyle 1998-1999 öğretim yılından itibarenGeçitveren ve Kumluca köy ilköğretim okulları ile Merkez Atatürk İlköğretim okulu ve Mehmet Akif Ersoy İlköğretim okulunun 2.Kademelerine öğrenci alınmıştır.İlçemiz merkez ve köy ilköğretim okullarında 138 sınıf öğretmeni,19 Branş öğretmeni görev yapmaktadır.Lisenin öğretmen sayısı ise 16 dır.İlçemizde birleştirilmiş ilköğretim köy okullarında 3166, şehir ilköğretim okullarında 1321 toplam 4487 ilköğretim öğrencisi ve Taşlıçay Lisesinde 319 olmak üzere İlçe genelinde 4806 öğrenci öğrenim görmektedir.İlçemizde 24 yatak kapasiteli öğretmen evimiz mevcuttur

F - ULAŞIM VE ALTYAPI DURUMU
İlçe Merkezinden E-80 karayolu geçmektedir.Köylerimizi ilçe merkezine bağlayan yollar asfalt değildir.Yaz aylarında ulaşım rahatlıkla sağlanmakta ancak kışın bazı köylere ulaşım zaman zaman aksamaktadır.İlçe merkezi ile tüm köy ve mezralarda elektrik şebekesi mevcutur.Tüm köy ve beldelerimizde içme suyu vardır. Türk Telekom A.Ş'ye ait merkezde 1296 hat kapasiteli Anadolu tipi santral,Geçitveren köyünde 400,Yardımcılar köyünde 256,Esen köyünde 304,Çökelge köyünde 304 hat kapasiteli Elif tipi santralle hizmet vermektedir.

G - SAĞLIK DURUMU
İlçemizde Devlet Hastanesi inşaatı tamamlanmış olup ,acil servisi hizmete açılmıştır, personel ataması yapılmamış olup,hizmetler geçici görevli personel ile yürütmektedir. 4 pratisyen tabip, 1 müdür vekili, 1 personel şefi, 1 labaratuar teknisyeni, 4 hemşire, 4 ebe, 3 memur, 3 şöför, 3 hizmetli personel ile hizmetlerini sürdürmektedir.Ayrıca 1960 yılında yapılan 1 adet sağlık ocağı mevcut olup 1 pratisyen doktor, 1sağlık memuru, 2 hemşire, 1 ebe, 1 memur, 1 hizmetli ve 1 şöför personeli mevcuttur. Faal bulunan Geçitveren Sağlık Ocağında 1 ebe,1 hizmetli, Yükarı Düzmeydan Sağlık Ocağında 1 hemşire, Yükarı Esen Sağlık Ocağında 1 ebe ile hizmetlerine devam edilmektedir. Aşağı Dumanlı,Aşağı Toklu,Gözücü,Kumluca,Kumlubucak,Tanyolu ve Yeltepe Sağlık evlerine ise personel ataması yapılmadığından hizmet vermemektedir.

H - MAHALLİ İDARELERİN DURUMU
İlçe Belediyesi 1993 yılında faaliyete geçen beş katlı kendi binasında 17 geçici vizeli İşçi ve 10 memur ile hizmetlerini sürdürmektedir.19 Memur kadrosuna atama yapılmamıştır.Belediyenin 14 aracı mevcut olup 2 taksi,1 adet kazıcı yükleyici kepçe,1 sıkıştırmalı çöp kamyonu ,2 danperli kamyon,2 itfaiye araziözü,2 tarktör,1 bidanjör ve 2 adet yolcu minibüsü bulunmaktadır. Belediyenin 2003 yılı bütçesi 2.069.100.000.000.TL dir.Köylere Hizmet Götürme Birliği : 1982 yılında Köylere Hizmet Götürme Birliği tüzük içeriğine göre Kaymakamlık alt birimi olarak kurulmuş,birlik aktif çalışmalarına 1996 yılında başlamış imkanlar ölçüsünde İlçe genelinde yatırımlar gerçekleştirilmiştir.Birliğe ait birlik başkanına tahsisli 1997 model opel vectra hizmet aracı,Çevre Bakanlığı tarafından hibe edilen 1 adet traktör kazıcı-kepçe,1 adet 1998 model kartal marka araç mevcuttur.Birlik alabalık tesisi,hamam-sauna,halı saha,Vali Lütfi YİĞENOĞLU İşmerkezinde bulunan kaymakamlık misafirhanesi ve Taşlıçay iş hanındaki 1 ve 3'üncü kat gayrimenkul ve işletmelere sahiptir.Taşlıçay iş hanında bulunan 3'üncü kat mülkiyet halk kütüphanesi için 25 yıllığına Kültür Bakanlığına tahsis edilmiştir.Birliğin 2002 yılı bütçesi 190.000.000.000.TL olup yıl itibari ile 186.414.903.000.TL lik nakit gelir sağlanmıştır. 2003 yılı bütçesi 500.000.000.000.TL'dir.Birliğin kadrolu veya sözleşmeli personeli bulunmamaktadır. Birlik iş ve işlemleri Birlik Başkanı ve Yazı İşleri Müdürü tarafından yürütülmektedir

I - DEVAM EDEN YATIRIMLAR
İlçemizde halen yapımı devam eden 530 öğrenci kapasiteli Yatılı Bölge Okulu inşaatı mevcut olup, 2002-2003 Eğitim-Öğretim yılında hizmete açılması hedeflenmektedir.35 yataklı Devlet Hastanesinin ise geçici kabulü yapılarak Acil Servisi hizmette sokulmuştur.